<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<page xmlns="http://projectmallard.org/1.0/" type="guide" style="task" id="overview" xml:lang="kk">
  <info>
    <revision version="0.1" date="2013-01-10" status="draft"/>
    <link type="guide" xref="index"/>

    <credit type="author copyright">
      <name>Sindhu S</name>
      <email>sindhus@live.in</email>
      <years>2013</years>
    </credit>
    <credit type="copyright editor">
      <name>Ekaterina Gerasimova</name>
      <email>kittykat3756@gmail.com</email>
      <years>2013</years>
    </credit>

    <include xmlns="http://www.w3.org/2001/XInclude" href="legal.xml"/>

    <desc>Терминал деген не?</desc>
  </info>

  <title>Терминалға шолу</title>

  <p><app>Терминал</app> — <gui>GNOME</gui> арналған терминал бағдарламасы. Келесі терминдер мен олардың сипаттамалары <app>Терминалмен</app> және оның мүмкіндіктерімен танысуға көмектеседі.</p>

  <terms>
    <item>
      <title>Терминал</title>
      <p>Терминал — компьютердегі Командалық жол интерфейсі (CLI) деп те аталатын мәтінді енгізу нүктесі.</p>
    </item>
    <item>
      <title>Физикалық терминалдар</title>
      <p>IBM 3270, VT100 және басқа да көптеген аппараттық терминалдар енді физикалық құрылғылар ретінде шығарылмайды. Бұл терминалдарды эмуляциялау үшін терминал эмуляторлары бар.</p>
    </item>
    <item>
      <title>Терминал эмуляторлары</title>
      <p>Эмуляция — компьютерлік бағдарламаның басқа бағдарламаны немесе құрылғыны имитациялау қабілеті.</p>

      <p>Tty деп те аталатын терминал эмуляторы — графикалық пайдаланушы интерфейстерін қолданатын қазіргі заманғы компьютерлерде видеотерминалды эмуляциялайтын және тек командалық жол орталарында жұмыс істейтін қолданбаларға интерактивті қол жеткізуді қамтамасыз ететін бағдарламалық қамтама. Бұл қолданбалар сол машинада немесе <app>telnet</app>, <app>ssh</app> немесе <app>dial-up</app> арқылы басқа машинада жұмыс істеп тұруы мүмкін.</p>
    </item>
    <item>
      <title>VTE</title>
      <p>Virtual Terminal Environment (VTE) — графикалық пайдаланушы интерфейсі (GUI) ортасында мәтіндік терминалды эмуляциялайтын терминал эмуляторы. <app>Терминал</app> негізінен <app>VTE</app>-ге негізделген. <app>VTE</app>-де толық функционалды терминал эмуляторын іске асыратын виджеттер бар.</p>
    </item>
    <item>
      <title>Қоршам</title>
      <p><em>Қоршам</em> (shell) — терминал ішінде командаларды немесе басқа бағдарламаны шақыруға немесе «іске қосуға» арналған интерфейсті қамтамасыз ететін бағдарлама. Ол сонымен қатар бумалардың мазмұнын көруге және шолуға мүмкіндік береді. Танымал қоршамдарға <app>bash</app>, <app>zsh</app>, <app>fish</app> жатады.</p>
    </item>
    <item>
      <title>Экрандау тізбектері</title>
      <p>Экрандау тізбегі (escape sequence) — терминалдағы деректердің мағынасын өзгерту үшін қолданылатын таңбалар сериясы. Экрандау тізбектері компьютерде ақпаратты алға-артқа жіберу үшін тек бір арна болған кезде қолданылады. Экрандау тізбектері жіберілетін деректердің орындалатын команда немесе сақталатын және көрсетілетін ақпарат екенін ажырату үшін қолданылады.</p>
    </item>

    <item>
      <title>Шақыру</title>
      <p>Шақыру (prompt) <em>командалық шақыру</em> деп те аталады. Бұл қоршамның командаларды қабылдауға дайын екенін көрсету үшін командалық жол ортасында қолданылатын таңбалар тізбегі.</p>

      <p>Шақыру әдетте <sys>$</sys>, <sys>%</sys>, <sys>#</sys> немесе <sys>&gt;</sys> таңбаларымен аяқталады және ағымдағы жұмыс бумасының жолы туралы ақпаратты қамтиды. Unix негізіндегі жүйелерде шақыру пайдаланушы рөліне байланысты <sys>$</sys> (пайдаланушы үшін) немесе <sys>#</sys> (суперпайдаланушы немесе <sys>root</sys> үшін) таңбасымен аяқталуы әдеттегі жағдай.</p>
    </item>
    <item>
      <title>Команда</title>
      <p>Шақыруда орындау үшін енгізілген мәлімет <em>команда</em> деп аталады. Ол бағдарлама атауы мен бағдарламаның орындалуын өзгерту үшін жалаушалар ретінде берілетін кез келген басқа қосымша параметрлердің комбинациясы болып табылады.</p>
    </item>
  </terms>

</page>
